Zonnepanelen op noord: wanneer is het toch rendabel?
Wat is het?
Zonnepanelen op een noordelijk georiënteerd dak plaatsen, lijkt tegenstrijdig. Iedereen weet dat de zon in Nederland vooral vanuit het zuiden komt.
Toch kiezen steeds meer mensen voor deze optie. Het betekent simpelweg dat je panelen op een dakvlak monteert dat naar het noorden wijst. Dit is vaak een praktische keuze.
Misschien is je zuidelijke dak te klein, vol met dakkapellen of schaduw van bomen.
Of je hebt alleen een noordelijk dak beschikbaar. De vraag is niet of het kan, maar of het rendabel is. Die rendabiliteit hangt van een paar cruciale factoren af. Een noord-opstelling levert altijd minder op dan een zuid-opstelling.
Maar 'minder' is niet hetzelfde als 'niets'. Moderne panelen zijn zo efficiënt dat ze ook diffuus licht, dat vanuit alle richtingen komt, goed kunnen omzetten. Het gaat erom of de opbrengst voor jouw situatie de investering waard is.
Hoe werkt het precies?
De installatie zelf verschilt niet van panelen op het zuiden. Een monteur bevestigt de rails en panelen op dezelfde manier. Het grootste verschil zit in de hellingshoek.
Voor een optimaal rendement op het noorden wordt vaak een flauwere hoek geadviseerd, bijvoorbeeld 10 tot 15 graden.
Een flauwere hellingshoek vangt het indirecte, diffuse zonlicht beter op. Dit is het licht dat door de wolken en atmosfeer wordt verstrooid.
Een te steile hoek zou de panelen als een muur laten fungeren, waardoor ze dit diffuse licht zoals bij regen minder goed kunnen vangen. De opbrengst is voorspelbaar lager. Gemiddeld leveren panelen op het noorden zo'n 65% tot 75% op van wat ze op het zuiden zouden produceren.
Dit percentage kan per specifieke locatie en hellingshoek verschillen. Een goede installateur kan een realistische berekening voor je maken.
De wetenschap erachter
De zon beweegt zich in Nederland van oost naar zuid naar west. Een zuidelijk dak vangt de directe zonnestralen het grootste deel van de dag. Een noordelijk dak krijgt deze directe straling alleen in de vroege ochtend en late avond, wanneer de zon laag staat.
Het rendement op het noorden komt dus vooral van diffuus licht. Op een bewolkte dag is het verschil tussen noord en zuid kleiner, al blijft zuid optimaal voor rendement, omdat het licht dan vanuit alle richtingen komt.
De wetenschappelijke kern is de verhouding tussen directe en diffuse straling. In Nederland is het aandeel diffuse straling relatief hoog, wat een noord-opstelling minder ongunstig maakt dan in zonnigere landen.
De energieopbrengst wordt uitgedrukt in Wattpiek (Wp) per paneel. Een paneel van 400 Wp op het zuiden levert jaarlijks zo'n 360 kWh op. Op het noorden is dat dan circa 250-270 kWh. De wetenschap laat zien dat het niet nul is, maar een substantieel deel van het maximale.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Benut onbenut dakoppervlak: Je maakt gebruik van een dak dat anders leeg blijft, waardoor je alsnog eigen stroom opwekt.
- Lagere investering: Omdat de opbrengst lager is, kun je soms volstaan met minder panelen voor je energiebehoefte, wat de initiële kosten drukt.
- Minder terugleveren: De piekproductie ligt in de ochtend en avond, wat beter kan aansluiten op je eigen verbruik en minder belasting geeft op het net.
- Toekomstbestendig: Met een thuisaccu kun je de opgewekte stroom opslaan voor gebruik op momenten dat je het nodig hebt, wat de businesscase verbetert.
Nadelen
- Lagere opbrengst: Het grootste nadeel is de lagere jaaropbrengst, wat de terugverdientijd verlengt.
- Minder geschikt voor salderen: Als je volledig wilt salderen, heb je simpelweg meer panelen nodig voor dezelfde opbrengst, wat de kosten verhoogt.
- Ruimte-efficiëntie: Je benut de beschikbare dakruimte niet optimaal als je ook een zuidelijk dak hebt.
- Weer afhankelijk: Op bewolkte dagen is het verschil met zuid kleiner, maar op zonnige dagen is het verschil juist het grootst.
Voor wie relevant?
Panelen op het noorden zijn vooral relevant als je geen andere optie hebt. Heb je alleen een noordelijk dak, dan is het een logische keuze om toch te investeren in zonne-energie.
De terugverdientijd zal langer zijn, maar je wordt wel onafhankelijker van stijgende energieprijzen. Daarnaast is het interessant voor mensen met een hoog eigen verbruik overdag. Denk aan thuiswerkers, gezinnen met veel apparaten aan, of een elektrische auto die overdag wordt opgeladen.
De opwekking op het noorden sluit beter aan op een verbruik dat verspreid over de dag plaatsvindt.
Ook voor huiseigenaren met een beperkt budget kan het een oplossing zijn. Je kunt starten met een paar panelen op het noorden en later uitbreiden als er ruimte op een zuidelijk dak vrijkomt. Of je combineert het met een thuisaccu om de opgeslagen energie 's avonds te gebruiken.
Tot slot is het relevant voor wie wil verduurzamen zonder het esthetische aanzicht van de woning drastisch te veranderen. Soms is een noordelijk dak minder zichtbaar vanaf de straat.
Een grondige berekening door een installateur is essentieel. Vraag altijd om een opbrengstberekening specifiek voor jouw dak, inclusief schaduwanalyse, en bereken de terugverdientijd.
Zo weet je precies wat je kunt verwachten en of de investering past bij jouw financiële plannen.