Zonnepanelen en VvE: goedkeuring en collectieve installatie
Wat is het?
Je woont in een appartement en wilt zonnepanelen. Maar het dak is niet van jou alleen; het is gemeenschappelijk eigendom van alle bewoners via de Vereniging van Eigenaars (VvE).
Zonder toestemming van de VvE kun je niets op het dak leggen. Dit heet het collectieve dak. De VvE moet besluiten of en hoe er zonnepanelen komen.
Een collectieve installatie betekent dat de VvE als geheel investeert in één groot zonnepanelensysteem op het dak.
De opgewekte stroom wordt dan verdeeld over de appartementen of verkocht. Dit is anders dan wanneer iedereen losse panelen zou plaatsen. Het voordeel is een grootschalige, efficiënte aanpak.
De wetgeving hiervoor is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek en de modelreglementen van de VvE. De kern is dat een besluit over een collectieve installatie genomen kan worden met een gekwalificeerde meerderheid. Dit voorkomt dat één eigenaar het hele project kan blokkeren.
Hoe werkt het precies?
Het proces begint met een initiatiefnemer, vaak een bewoner of het VvE-bestuur. Zij onderzoeken de technische en financiële haalbaarheid.
Denk aan de ligging van het dak, de sterkte van de constructie en een globale kosten-batenanalyse. Dit voorstel leggen ze voor aan de ledenvergadering. Op de ledenvergadering moet het plan worden aangenomen.
Voor een besluit over een collectieve installatie geldt in de meeste splitsingsakten een dubbele meerderheid: een meerderheid van de leden die tezamen een meerderheid van de stemrechten vertegenwoordigen.
Dit is een cruciale stap. Na goedkeuring volgt de uitvoering. De VvE vraagt offertes aan bij installateurs, kiest een partij en regelt de financiering.
De installateur plaatst de panelen en een omvormer. De opgewekte stroom kan op twee manieren verdeeld worden: via een verrekeningssysteem of door de stroom direct aan het net te leveren en de opbrengst te verdelen.
Een verrekeningssysteem, zoals een postcoderoosregeling, verdeelt de opbrengst over de deelnemers. De energieleverancier verrekent de opgewekte stroom met het verbruik van de aangesloten appartementen.
Dit is de meest gangbare en eenvoudige methode voor VvE's. De VvE blijft verantwoordelijk voor het onderhoud en de verzekering van de installatie. De kosten en opbrengsten worden verwerkt in de servicekosten. Iedere eigenaar betaalt mee, vaak naar rato van zijn of haar aandeel in de VvE, en profiteert ook naar rato mee van de opbrengst.
De wetenschap erachter
Zonnepanelen werken met fotovoltaïsche cellen, meestal gemaakt van silicium. Wanneer zonlicht (fotonen) op deze cellen valt, slaat het elektronen los. Dit creëert een elektrische stroom, gelijkstroom genoemd.
Een omvormer zet deze gelijkstroom om in wisselstroom, wat je in huis gebruikt.
De efficiëntie van een paneel hangt af van de celtechnologie, de oriëntatie ten opzichte van de zon (ideaal: zuiden) en de hellingshoek (ideaal: 35 graden). Schaduw van bomen of andere gebouwen kan de opbrengst sterk verminderen.
Een schaduwanalyse is daarom essentieel bij de planning. Voor een collectieve installatie is de totale beschikbare dakoppervlakte en de draagkracht van de constructie van belang. Een installateur berekent dit.
De opbrengst wordt uitgedrukt in Wattpiek (Wp) per paneel en kilowattuur (kWh) voor de jaarlijkse productie.
Gemiddeld levert 1.000 Wp in Nederland zo'n 850-950 kWh per jaar op. Het elektriciteitsnet speelt een cruciale rol. Overdag wek je vaak meer op dan je verbruikt. Deze teruglevering gaat het net op.
's Nachts of bij weinig zon haal je stroom van het net. De salderingsregeling voor particulieren geldt niet voor VvE's; zij gebruiken een andere verrekenmethode met de energieleverancier.
Voordelen en nadelen
Het grootste voordeel is financieel. Door collectief in te kopen, krijg je vaak een betere prijs.
De opbrengst verlaagt de energiekosten voor de hele VvE, wat de servicekosten kan drukken. Daarnaast verhoogt het de waarde van de appartementen en verlaagt het de CO2-uitstoot van het gebouw. Een ander voordeel is de gedeelde verantwoordelijkheid.
Onderhoud, verzekering en eventuele reparaties zijn voor rekening van de VvE als geheel.
Je hebt geen gedoe met buren over wie wat betaalt of regelt. Het is een professioneel beheerde installatie. Het belangrijkste nadeel is het besluitvormingsproces. Het kan lang duren voordat alle eigenaars overtuigd zijn.
Sommigen zijn tegen vanwege de kosten, anderen zien het nut niet. Dit kan leiden tot discussies en vertraging binnen de VvE.
Daarnaast zijn er initiële investeringskosten. De VvE moet geld reserveren of een lening afsluiten. Niet iedereen kan of wil deze extra uitgave doen, ook al verdient het zich terug.
De verdeling van kosten en baten moet eerlijk en duidelijk zijn, zoals bij toestemming van verhuurders, om gedoe te voorkomen.
Een technisch nadeel is dat het dak geschikt moet zijn. Een oud of schaduwrijk dak is niet rendabel. Ook kan de huidige elektriciteitsaansluiting van het gebouw verzwaard moeten worden, wat extra kosten met zich meebrengt.
Voor wie relevant?
Deze informatie is allereerst relevant voor eigenaars van een appartement die zonnepanelen willen, en ook voor verhuurders die afspraken willen maken.
Je kunt het initiatief nemen binnen je VvE. Maar ook voor bestuursleden van een VvE die duurzaamheidsplannen hebben of vragen krijgen van leden. Het is ook relevant voor VvE's met een hoog energieverbruik, bijvoorbeeld door een lift, centrale verlichting of een elektrische deelauto.
De collectieve opbrengst kan dit verbruik direct dekken, wat een grote besparing oplevert voor de gemeenschappelijke kosten. Voor VvE's in gemeenten met specifieke duurzaamheidsdoelen of subsidies is het extra interessant.
Veel gemeenten bieden speciale regelingen, zoals goedkope leningen of advieskosten, voor collectieve zon-projecten van VvE's.
Dit kan de businesscase aanzienlijk verbeteren. Tenslotte is het relevant voor iedereen die de waarde van zijn appartement wil verhogen en wil bijdragen aan de energietransitie. Een VvE met een groen energielabel en lage servicekosten is aantrekkelijker voor kopers. Het is een investering in de toekomst van je woning, voor woningen met erfpacht, en het milieu.
Twijfel je of je dak geschikt is? Begin dan met een eerste verkenning.
Praat met je buren, vraag de VvE-beheerder naar de mogelijkheden en win advies in bij een gespecialiseerd bureau. Zij kunnen een quickscan doen en je op weg helpen met het voorstel voor de ledenvergadering.