Zonnepanelen en salderingsregeling einde: wat betekent het?

Wat is het?

De salderingsregeling is de belangrijkste financiële prikkel voor Nederlandse huishoudens om zonnepanelen te nemen. Het is simpel: de stroom die je zelf opwekt en teruglevert aan het net, mag je wegstrepen tegen de stroom die je afneemt. Je betaalt dus alleen over je netto-verbruik.

Maar deze regeling wordt afgebouwd. Vanaf 2025 begint de geleidelijke afbouw.

Tot en met 2031 mag je elk jaar een kleiner percentage van je teruggeleverde stroom salderen. Na 2031 verdwijnt het recht om te salderen volledig.

Dit betekent dat je voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je energieleverancier krijgt, die lager is dan het tarief dat je betaalt voor afname. Het kabinet neemt dit besluit omdat het net de groei van zonnestroom niet altijd aankan. Door de regeling af te bouwen, hoopt men dat meer mensen een thuisbatterij nemen of hun stroom direct zelf gaan gebruiken. Het is een fundamentele verandering in de economie van je zonnepanelen.

Hoe werkt het precies?

Stel, je wekt op een zonnige dag 10 kWh op en verbruikt op dat moment maar 2 kWh. De overige 8 kWh lever je terug aan het net. Onder de huidige regeling trek je die 8 kWh af van je verbruik op een later moment, bijvoorbeeld 's avonds.

Je betaalt dan alleen voor het verschil. Vanaf 2025 verandert dit stap voor stap.

In 2025 mag je nog 64% van je teruglevering salderen. In 2026 is dat 55%, en zo gaat het verder omlaag naar 0% in 2031.

Het deel dat je niet mag salderen, krijg je vergoed via een terugleververgoeding. Die vergoeding bepaalt je energieleverancier zelf en is vaak laag. Het gevolg is dat je financiële voordeel kleiner wordt.

Je betaalt straks over meer van je verbruik het volle tarief, terwijl je voor je teruglevering een lagere vergoeding krijgt.

Het wordt dus interessanter om je eigen stroom direct te gebruiken, bijvoorbeeld door de wasmachine overdag te laten draaien.

De wetenschap erachter

De kern van het probleem zit in het elektriciteitsnet. Ons net is ontworpen voor eenrichtingsverkeer: van de centrale naar de consument.

Met massale teruglevering door zonnepanelen ontstaat er een tweerichtingsverkeer. Op zonnige dagen kan de spanning in het net te hoog oplopen. Dit heet spanningsproblematiek.

Het kan leiden tot schade aan apparatuur en zelfs tot netuitval. Netbeheerders moeten dan kostbare maatregelen nemen, zoals het plaatsen van extra transformatoren.

De afbouw van de salderingsregeling is bedoeld om deze druk te verlichten.

Een andere factor is de zogenaamde "duck curve". Overdag is er een piek in zonnestroomproductie, gevolgd door een steile stijging van het verbruik rond etenstijd als de zon ondergaat. Dit vraagt om flexibiliteit in het net. Thuisbatterijen kunnen die piek opvangen door overdag op te slaan en 's avonds te ontladen.

Voordelen en nadelen

Het belangrijkste voordeel van het einde van de saldering is dat het een eerlijker systeem wordt. Mensen die geen zonnepanelen hebben, betalen nu mee aan de netkosten voor teruglevering en de overbelasting van het stroomnet. Straks betaalt iedereen meer voor zijn werkelijke gebruik van het net.

Het stimuleert ook innovatie in opslag en slimme apparaten. Een ander voordeel is dat het de spanning op het elektriciteitsnet verlaagt.

Dit voorkomt dure netverzwaringen en maakt de energietransitie stabieler. Het kan op termijn zelfs de kosten voor iedereen drukken, omdat de netbeheerder minder hoeft te investeren.

Het grootste nadeel is uiteraard financieel. De terugverdientijd van zonnepanelen wordt langer. Voor bestaande eigenaren verandert de businesscase door het capaciteitstarief.

Voor nieuwe kopers is de rekensom anders. Het kan ook leiden tot meer administratie, omdat je straks te maken hebt met twee tarieven: een voor salderen en een voor terugleververgoeding.

Een ander nadeel is dat de regeling complexer wordt. Consumenten moeten hun verbruik beter gaan plannen. Het risico bestaat dat de terugleververgoedingen door leveranciers heel laag worden, waardoor je weinig krijgt voor je overtollige stroom. Dit maakt de aanschaf van een thuisbatterij bijna een noodzaak om rendabel te blijven.

Voor wie relevant?

Deze verandering is relevant voor iedereen met zonnepanelen op het dak. Of je ze nu net hebt of al jaren.

Je moet je financiële planning aanpassen. Het is ook cruciaal voor mensen die overwegen om panelen te nemen. Zij moeten een nieuwe berekening maken, inclusief de afbouw van de saldering. Ook voor huiseigenaren die nog geen panelen hebben, is het interessant.

Zij zien nu wat de toekomstige spelregels zijn. Misschien wacht je liever tot de prijzen van thuisbatterijen verder dalen, of kies je nu juist voor een combinatie van panelen en een kleine accu.

Verder is het relevant voor iedereen die zijn energierekening wil verlagen. De afbouw maakt dat zelfverbruik wordt belangrijker.

Dat betekent: slim je apparaten gebruiken wanneer de zon schijnt. Overweeg je een warmtepomp of elektrische auto? Dan wordt het interessant om die direct op je zonnestroom aan te sluiten.

Tenslotte raakt het beleid iedereen die betrokken is bij de energietransitie. Gemeenten, netbeheerders en installateurs moeten hun adviezen aanpassen.

De markt voor energieopslag en slimme energiemanagement systemen zal flink groeien. Het einde van de saldering is geen ver-van-je-bed-show, maar een directe verandering in hoe je met energie omgaat.