Zonnepanelen en mede-eigendom: bij appartementen
Wat is het?
Zonnepanelen op een appartementencomplex zijn een gedeelde investering van de Vereniging van Eigenaars (VvE). In plaats van dat één eigenaar panelen op zijn deel van het dak legt, wordt het hele dakoppervlak benut.
De opgewekte stroom komt ten goede aan de gemeenschappelijke delen of wordt verdeeld onder de appartementseigenaren. Dit concept valt onder 'collectieve zelfconsumptie'. De energie wordt lokaal opgewekt en direct verbruikt binnen hetzelfde gebouw.
Het is een manier om als collectief te profiteren van de zon, ook al heb je zelf geen directe toegang tot het dak.
Het is een wettelijk geregeld systeem dat speciaal is ontworpen voor situaties met meerdere eigenaren. Het lost het probleem op dat individuele appartementseigenaren vaak geen geschikt dak hebben voor eigen panelen.
Hoe werkt het precies?
De VvE besluit tijdens een ledenvergadering om zonnepanelen te laten installeren. Dit besluit vereist meestal een gekwalificeerde meerderheid, zoals tweederde van de stemmen.
Vervolgens wordt er een collectief energiecontract afgesloten met een energieleverancier. De opgewekte stroom wordt via een aparte, collectieve meter geregistreerd.
Deze stroom wordt eerst gebruikt voor de verlichting van de gangen, de lift en andere gemeenschappelijke voorzieningen. De eventuele overproductie wordt teruggeleverd aan het net. De financiële opbrengst of besparing wordt verdeeld over de deelnemende eigenaren.
De rol van de energieleverancier
De verdeling gebeurt vaak op basis van het breukdeel (het aandeel in de VvE) of via een speciaal opgesteld verdeelsleutel. De VvE beheert de installatie en de financiën. Je hebt een leverancier nodig die een 'collectief salderingscontract' aanbiedt. Zij registreren de productie en verrekenen deze met het verbruik van de gemeenschappelijke ruimten.
De installatie en het onderhoud
De leverancier zorgt ook voor de administratieve afhandeling met de netbeheerder. Een gecertificeerd installateur plaatst de panelen op het dak.
De VvE is verantwoordelijk voor het onderhoud en de verzekering van de installatie. Vaak wordt er een onderhoudscontract afgesloten voor periodieke controle en schoonmaak.
De wetenschap erachter
Zonnepanelen zetten zonlicht direct om in gelijkstroom (DC) via het fotovoltaïsche effect.
Een omvormer zet deze stroom om in wisselstroom (AC), geschikt voor het gebouw. De efficiëntie hangt af van de oriëntatie, hellingshoek en eventuele schaduw. Een gemiddeld Nederlands appartementencomplex met 20 panelen (circa 400 Wp per stuk) heeft een piekvermogen van 8 kWp.
Dit kan jaarlijks zo'n 7.000 kWh opleveren. Dit is voldoende voor het volledige stroomverbruik van de gemeenschappelijke delen van een gemiddeld complex.
Terugverdientijd en rendement
Het rendement van moderne panelen ligt tussen de 18% en 22%. De opbrengst is het hoogst bij een optimale ligging op het zuiden, maar oost- of west-opstellingen leveren ook nog steeds 80-90% van het maximum op.
Schaduw van een schoorsteen of boom kan de opbrengst per paneel sterk verminderen. De terugverdientijd voor een collectieve installatie ligt vaak tussen de 7 en 10 jaar. Dit is korter dan bij individuele installaties door de schaalvoordelen. Het rendement op de investering (ROI) kan oplopen tot 8-12% per jaar, afhankelijk van de energieprijs.
De levensduur van de panelen is minimaal 25 jaar. Na de terugverdientijd genereert de installatie dus nog jarenlang gratis stroom. De omvormer heeft een kortere levensduur (10-15 jaar) en moet een keer worden vervangen.
Voordelen en nadelen
Het grootste voordeel is de besparing op de energierekening voor de VvE, waar de VvE-beheerder een cruciale rol speelt.
De gemeenschappelijke stroomkosten dalen direct. Daarnaast verhoogt het de waarde van de appartementen en verlaagt het de CO2-uitstoot van het gebouw. Een ander voordeel is de mogelijkheid om de opbrengst eerlijk te verdelen, zelfs over appartementen die geen zon op hun eigen balkon krijgen. Het bevordert de saamhorigheid en duurzaamheid binnen de VvE.
Bovendien zijn er vaak subsidies beschikbaar voor collectieve zonnepanelenprojecten. De nadelen zijn de initiële investeringskosten en de noodzaak van een goed functionerende VvE.
Praktische bezwaren
Het besluitvormingsproces kan lang duren als er onenigheid is. Ook het onderhoud en de administratie vragen inzet van het bestuur.
Niet elk dak is geschikt. Schaduw, een slechte constructie of monumentale status kunnen een installatie onmogelijk maken. Soms zijn er aanpassingen aan het dak nodig, wat extra kosten met zich meebrengt.
Het collectieve contract en de verdeelsleutel moeten zorgvuldig worden opgesteld. Discussies over de verdeling van de opbrengst kunnen ontstaan. Het is belangrijk om hier vooraf goede afspraken over te maken.
Voor wie relevant?
Dit is relevant voor alle appartementseigenaren die gezamenlijk een dak hebben. Zeker als de gemeenschappelijke stroomkosten hoog zijn, kan dit een aantrekkelijke optie zijn.
Het is ook interessant voor VvE-besturen die hun gebouw willen verduurzamen. Huurders kunnen ook profiteren als de verhuurder (bijvoorbeeld een woningcorporatie) het initiatief neemt. De opbrengst kan dan worden gebruikt om de servicekosten te verlagen.
Voor huurders is het een manier om indirect van zonne-energie te genieten.
De rol van subsidies en regelingen
Ook voor kleine VvE's met slechts twee of drie eigenaren is het een haalbare optie. De schaalvoordelen zijn dan kleiner, maar de besparing per persoon kan nog steeds aanzienlijk zijn. Het principe blijft hetzelfde. De Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) is beschikbaar voor VvE's, en de besluitvorming voor installatie is een belangrijke stap.
Deze subsidie dekt een deel van de aanschafkosten. Soms zijn er ook lokale subsidies van de gemeente beschikbaar voor collectieve zonne-energieprojecten.
De salderingsregeling geldt ook voor collectieve installaties. De terugleververgoeding voor stroom die niet direct wordt verbruikt, is echter lager. Het is daarom voordelig om zoveel mogelijk stroom direct te verbruiken binnen het gebouw.
Er zijn gespecialiseerde adviseurs en installateurs die VvE's kunnen begeleiden bij het hele traject.
Zij helpen bij de subsidieaanvraag, de technische haalbaarheid en het opstellen van het collectieve contract. Het is verstandig om hier gebruik van te maken.