Zonnepanelen en BENG: bijna energieneutrale gebouwen
Wat is het?
BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Het is de Nederlandse energieprestatie-eis voor nieuwe gebouwen en grote renovaties.
Sinds 2021 vervangt deze de oude EPC-eis. Het doel is simpel: gebouwen die per jaar bijna net zoveel energie opwekken als ze verbruiken.
De BENG-eis bestaat uit drie harde normen waaraan je moet voldoen. Ten eerste een maximaal energiegebruik per vierkante meter (BENG 1). Ten tweede een maximale fossiele energievraag voor verwarming en koeling (BENG 2). Ten derde een minimale hoeveelheid hernieuwbare energie, zoals van zonnepanelen (BENG 3).
Zonnepanelen zijn cruciaal om aan die derde eis (BENG 3) te voldoen.
Zij wekken de vereiste hernieuwbare energie direct op het eigen dak op. Zonder een flink aantal panelen is het voor de meeste nieuwbouwprojecten bijna onmogelijk om een vergunning te krijgen.
Hoe werkt het precies?
Bij een bouwaanvraag moet je een gedetailleerde energieberekening laten zien. Een adviseur voert deze uit volgens de NTA 8800-norm.
Deze berekening toont aan of je ontwerp aan alle drie de BENG-eisen voldoet.
De zonnepaneleninstallatie is hierin een vaste post. Het vermogen van de zonnepanelen wordt direct verrekend met de BENG 3-eis. Hoe meer vermogen je installeert, hoe hoger het aandeel hernieuwbare energie.
Maar let op: de andere twee eisen staan los van elkaar. Heel veel panelen plaatsen compenseert dus niet voor een slecht geïsoleerde schil.
De installatie moet ook aan technische voorwaarden voldoen. De omvormer en panelen moeten op de juiste manier worden opgenomen in de energiebalans. Een erkende installateur levert de specificaties die de adviseur nodig heeft voor de officiële berekening.
De wetenschap erachter
Het principe is gebaseerd op een sluitende energiebalans. De BENG 1-norm (maximaal energiegebruik) wordt bepaald door de thermische schil: isolatie, kierdichtheid en koudebruggen.
Een goed geïsoleerde woning verliest weinig warmte, waardoor de energievraag laag is.
BENG 2 (maximale fossiele energievraag) richt zich op de installaties. Het gaat om het rendement van de warmtepomp, de ventilatie met warmteterugwinning en de efficiëntie van het afgiftesysteem. Het doel is om fossiele brandstoffen zoals aardgas volledig te weren.
BENG 3 (minimaal aandeel hernieuwbare energie) is waar zonnepanelen schitteren. Ze zetten zonlicht direct om in elektriciteit via het fotovoltaïsche effect. Deze opwek wordt afgezet tegen het totale energieverbruik van het gebouw. Het resultaat is een percentage dat minimaal moet zijn.
Voordelen en nadelen
Het grootste voordeel is de forse besparing op je energierekening. Een BENG-gebouw verbruikt heel weinig energie en wekt een groot deel zelf op. Dit geeft je onafhankelijkheid van stijgende energieprijzen en verbetert je energielabel.
Daarnaast draag je direct bij aan de klimaatdoelen. Een ander voordeel is het wooncomfort.
Door de uitstekende isolatie en ventilatie heb je geen tocht of temperatuurschommelingen. Het binnenklimaat is constant gezond en aangenaam, wat ook bijdraagt aan de klimaatdoelen van het Parijs-akkoord.
Ook verhoogt het de waarde van je woning aanzienlijk. De nadelen zitten vooral in de initiële kosten. De bouw of renovatie wordt duurder door de vereiste isolatie, installaties en zonnepanelen, de Europese energieprestatierichtlijn.
Daarnaast is er ontwerpvrijheid ingeleverd; je moet aan strikte normen voldoen. Het ontwerp van het dak bepaalt mede hoeveel panelen je kwijt kunt.
Een praktisch nadeel kan de beschikbare dakruimte zijn. Voor appartementen of gebouwen met veel schaduw is het een uitdaging om voldoende hernieuwbare energie op te wekken. Soms moeten er alternatieven zoals zonneboilers of een collectieve oplossing worden gezocht.
Voor wie relevant?
Allereerst voor iedereen die een nieuwbouwwoning of -kantoor laat bouwen. De BENG-eis is wettelijk verplicht voor alle nieuwe gebouwen.
De aannemer en installateur moeten het bewijs leveren bij de omgevingsvergunning. Zij zijn dus verplicht om zonnepanelen in het ontwerp mee te nemen. Ook voor eigenaren van bestaande woningen wordt het relevant.
Bij een grote renovatie, zoals het vervangen van de gevel of het dak, kan de gemeente eisen dat je aan de BENG-norm gaat voldoen. Dit is afhankelijk van de omvang van de verbouwing.
Voor installateurs van zonnepanelen is kennis van BENG essentieel. Zij moeten nauw samenwerken met de bouwkundig adviseur.
Het correct aanleveren van de productdata en het ontwerp van de installatie is cruciaal voor een goedgekeurde berekening. Tot slot is het relevant voor iedereen die zijn huis wil verkopen. Een BENG-label of een woning die bijna energieneutraal is, is een sterk verkoopargument. Het toont aan dat het huis klaar is voor de toekomst en lage energielasten kent.