Omvormer van de Action: niet aan te raden, waarom niet?
Wat is het?
De omvormer die je bij de Action kunt kopen, is een zogenaamde 'plug-in' of 'stopcontact' zonne-omvormer.
Dit is een klein apparaat dat je direct in een normaal stopcontact in je huis plugt. Je sluit er één of twee losse zonnepanelen op aan, waarna de opgewekte stroom direct in je thuisnet wordt geïnjecteerd. Het is een compleet ander product dan de omvormer in een professioneel zonnestroomsysteem. Dat zijn krachtige apparaten die tientallen panelen aan kunnen en door een installateur worden aangesloten.
De Action-versie is een consumentenproduct voor doe-het-zelvers. Je vindt ze ook bij andere bouwmarkten of webshops, maar de Action staat erom bekend ze voor een zeer lage prijs aan te bieden. De belofte is simpel: koop een paneel en deze omvormer, en begin direct met besparen op je energierekening.
Hoe werkt het precies?
De werking is eenvoudig. Je monteert een zonnepaneel op een zonnige plek, zoals je schuurdak.
Met een kabel verbind je het paneel met de ingang van de plug-in omvormer. Vervolgens steek je de stekker van de omvormer in het stopcontact. Zodra het paneel stroom opwekt, zet de omvormer deze gelijkstroom (DC) om in wisselstroom (AC). Dit is dezelfde stroom als uit je stopcontact komt.
De omvormer 'duwt' deze stroom vervolgens je huiselijke stroomnet in. De apparaten in je huis zullen deze opgewekte stroom direct gebruiken.
Wek je op dat moment meer op dan je verbruikt? Dan lever je het overschot terug aan het elektriciteitsnet.
Dit zie je terug op je energiemeter.
De wetenschap erachter
Elke zonnepaneelomvormer moet een aantal cruciale taken uitvoeren. De belangrijkste is het omvormen van gelijkstroom naar wisselstroom met exact dezelfde frequentie (50 Hz) en fase als het landelijke net.
Dit moet nauwkeurig gebeuren. Een tweede essentiële functie is 'eilandwerking' voorkomen.
Dit betekent dat de omvormer direct moet uitschakelen als de netspanning wegvalt. Zo voorkom je dat er gevaarlijke spanning op het net staat terwijl monteurs eraan werken. Goedkopere modellen kunnen hier minder robuust in zijn.
Tot de wetenschap behoort ook het 'maximal power point tracking' (MPPT). Dit is een techniek die continu zoekt naar het optimale vermogenspunt van het zonnepaneel, voor de hoogste opbrengst. De elektronica in budget-omvormers is vaak simpeler en minder efficiënt in deze taak.
Voordelen en nadelen
Het grote voordeel is de lage aanschafprijs en de eenvoud. Zonder technische kennis of dure installateur kun je direct beginnen. Het kan een leuke manier zijn om te experimenteren met zonne-energie of om een klein, losstaand gebouwje van stroom te voorzien.
De nadelen zijn echter aanzienlijk en wegen voor de meeste situaties zwaarder.
De opbrengst is laag omdat je maar één paneel kunt aansluiten. De besparing op je energierekening is daardoor minimaal, terwijl de terugverdientijd door de inefficiëntie lang is.
De grootste zorgen zijn echter de veiligheid en betrouwbaarheid. De bouwkwaliteit en de ingebouwde beveiligingen zijn van een lager niveau. Er zijn meldingen van defecten, oververhitting en zelfs brandgevaar bij de thuisaccu van de Action.
Ze zijn vaak niet getest volgens de strenge Nederlandse en Europese normen voor netgekoppelde omvormers.
Daarnaast is er de juridische en verzekeringstechnische kant. Het is onduidelijk of je deze apparaten zomaar mag aansluiten volgens de NEN-normen. Bij schade of brand zou je verzekeraar moeilijk kunnen doen omdat je niet-gecertificeerde apparatuur hebt gebruikt. Een professioneel systeem met een merkomvormer (van bijvoorbeeld Enphase, SolarEdge of SMA) is duurder, maar levert een veelvoud aan stroom, is veilig, heeft jarenlange garantie en wordt correct gemeld bij je netbeheerder.
Voor wie relevant?
De plug-in omvormer van de Action zonnepanelen set is in theorie interessief voor de absolute hobbyist of doe-het-zelver. Iemand die voor weinig geld de werking van zonne-energie wil ervaren en geen hoge eisen stelt aan opbrengst of terugverdientijd. Het kan ook een optie zijn voor zeer kleinschalige, off-grid toepassingen.
Bijvoorbeeld om een tuinhuisje, caravan of boot te voorzien van basisverlichting, los van het elektriciteitsnet.
Voor dergelijke toepassingen zijn de veiligheidsrisico's voor het openbare net minder relevant. Voor de overgrote meerderheid van huishoudens die serieus geld willen besparen op hun energierekening en hun woning willen verduurzamen, is dit product, zoals zonnepanelen van de Action, pertinent niet aan te raden.
Het is een geval van 'goedkoop is duurkoop'. Investeer liever in een goed, gecertificeerd systeem dat wordt geïnstalleerd door een erkend installateur. Dat levert een hoger rendement, garantie en gemoedsrust op.