Omvormer geluidsoverlast: zoemend of tikkend geluid
Wat is het?
Een omvormer zet de gelijkstroom van je zonnepanelen om in wisselstroom voor je huis. Bij dat proces kan hij een zoemend, brommend of tikkend geluid maken.
Dit geluid is normaal, maar kan soms hinderlijk zijn. De meeste omvormers produceren een zacht, constant gezoem.
Dit komt door de transformatoren en elektronische componenten die op hoge frequentie werken. Een tikkend geluid wijst vaak op mechanische trillingen of een relais dat schakelt. Het geluidsniveau varieert per merk, type en installatie.
Goedkopere stringomvormers zijn vaak luider dan micro-omvormers of optimizers. De locatie van de installatie speelt ook een grote rol in hoeveel overlast je ervaart.
Hoe werkt het precies?
De omvormer gebruikt elektronische schakelingen (IGBT's of MOSFET's) om de stroom om te zetten.
Deze schakelen duizenden keren per seconde, wat een hoogfrequent geluid veroorzaakt. De transformatoren en spoelen in het apparaat gaan hierdoor trillen. Bij zware belasting, zoals op een zonnige middag, werkt de omvormer harder en wordt het geluid luider. Sommige modellen hebben een 'nachtmodus' waarbij ze stiller zijn omdat ze minder vermogen verwerken.
Het tikkende geluid ontstaat vaak door het in- en uitschakelen van beveiligingsrelais. Ook de installatie zelf beïnvloedt het geluid.
Een omvormer die direct tegen een dunne wand of op een holle vloer is gemonteerd, kan gaan resoneren.
Dit versterkt het geluid aanzienlijk en kan trillingen door het hele huis verspreiden.
De wetenschap erachter
Het geluid ontstaat door het piezo-elektrisch effect en magnetostrictie. Materialen in de spoelen en transformatoren vervormen lichtjes onder invloed van een magnetisch veld.
Deze microscopische vervormingen veroorzaken trillingen in het hoorbare bereik (20 Hz - 20 kHz). De frequentie van het geluid hangt samen met de schakelfrequentie van de omvormer. Veel moderne omvormers gebruiken hogere frequenties (boven 16 kHz) die voor mensen minder hoorbaar zijn.
Dit wordt 'ultrasoon schakelen' genoemd. Trillingsdemping is cruciaal.
Goede montage met rubberen dempers voorkomt dat trillingen worden overgedragen op de constructie van je huis. Zonder demping en zonder periodiek omvormeronderhoud gedraagt je muur of vloer zich als een groot geluidsversterkend membraan.
Voordelen en nadelen
Het belangrijkste voordeel van een omvormer die geluid maakt, is dat hij goed functioneert. Het geluid is een normaal bijproduct van het omzettingsproces.
Stilte kan soms wijzen op een defect of inefficiënte werking. De nadelen zijn duidelijk: geluidsoverlast, vooral 's nachts of in stille omgevingen. Een luide omvormer kan je woongenot verminderen en zelfs slapeloosheid veroorzaken.
Ook kan het een teken zijn van een verouderd of overbelast systeem.
Er zijn oplossingen. Kies bij aankoop voor een stil model met een laag geluidsniveau in dB(A). Plaats de omvormer op een dempende ondergrond, niet in een lege zolderkamer. Overweeg micro-omvormers bij de panelen zelf, die verspreiden het geluid en zijn per stuk stiller.
Voor wie relevant?
Dit is relevant voor iedereen met zonnepanelen of plannen daarvoor. Vooral als je een kleine tuin hebt of de omvormer dichtbij leefruimtes moet plaatsen, let op omvormer piepgeluid.
Ook bij klachten van buren over een zoemend geluid is dit informatie relevant. Installateurs moeten hier rekening mee houden bij het ontwerp. Zij adviseren over de beste locatie en het stilste type omvormer. Voor hen is kennis van geluidsproductie essentieel voor een tevreden klant.
Mensen die overwegen een thuisaccu te nemen, krijgen ook met dit onderwerp te maken. De omvormer voor een accu-systeem (hybride of ac-gekoppeld) kan vergelijkbare geluiden produceren. Goede voorlichting, inclusief thuisaccu veiligheidsinstructies, voorkomt verrassingen achteraf.