Zonnepanelen opbrengst zonuren Nederland: gemiddelden per provincie
Wat is het?
Zonuren zijn de uren waarin de zon daadwerkelijk schijnt, zonder bedekking door wolken. Dit is de belangrijkste brandstof voor je zonnepanelen.
Hoe meer zonuren, hoe hoger de potentiële opbrengst in kilowattuur (kWh). In Nederland varieert dit sterk per regio en seizoen. De gemiddelde jaarlijkse zonuren in Nederland liggen rond de 1.650 uur.
Maar dit gemiddelde verhult grote verschillen. Zo heeft het ene deel van het land structureel meer zon dan het andere.
Dit bepaalt direct hoe rendabel jouw installatie is. Bij het vergelijken van offertes of het berekenen van je terugverdientijd zijn deze lokale zonuren cruciaal. Ze geven een realistischer beeld dan landelijke gemiddelden. Je zonnepanelen leveren simpelweg meer op op een plek met meer zon.
Hoe werkt het precies?
De opbrengst van je zonnepanelen hangt van drie hoofdfactoren af: de hoeveelheid zonlicht, de temperatuur en de kwaliteit van je installatie. Zonlicht is de energiebron, maar hitte kan de efficiëntie juist verminderen.
Per provincie zijn er duidelijke verschillen. De kustprovincies en het zuiden zijn over het algemeen het zonnigst. Zeeland, Zuid-Holland en Limburg voeren de lijst aan met bovengemiddeld veel zonuren.
Dit vertaalt zich direct in een hogere opbrengst per geïnstalleerd Wattpiek (Wp).
- Zeeland: 0,98 - 1,05 kWh/Wp
- Zuid-Holland: 0,97 - 1,04 kWh/Wp
- Limburg: 0,96 - 1,03 kWh/Wp
- Gelderland: 0,94 - 1,01 kWh/Wp
- Utrecht: 0,93 - 1,00 kWh/Wp
- Noord-Brabant: 0,95 - 1,02 kWh/Wp
- Flevoland: 0,92 - 0,99 kWh/Wp
- Overijssel: 0,91 - 0,98 kWh/Wp
- Groningen: 0,90 - 0,97 kWh/Wp
- Noord-Holland: 0,94 - 1,01 kWh/Wp
- Drenthe: 0,89 - 0,96 kWh/Wp
- Friesland: 0,88 - 0,95 kWh/Wp
Hieronder zie je de gemiddelde opbrengst per provincie, uitgedrukt in kWh per Wp per jaar. Dit is het rendement dat je mag verwachten bij een goed geïnstalleerd systeem op een gunstig dak. Een installatie van 10 zonnepanelen (totaal 4.000 Wp) in Zeeland levert dus gemiddeld 3.920 tot 4.200 kWh per jaar op. Dezelfde panelen in Friesland produceren gemiddeld 3.520 tot 3.800 kWh. Dat is een verschil van wel 400 kWh per jaar.
De wetenschap erachter
Zonnepanelen werken via het fotovoltaïsch effect. Zonlicht (fotonen) valt op een siliciumcel en slaat elektronen los. Deze elektronen vormen een elektrische stroom.
Hoe intenser het licht, hoe meer elektronen er worden losgeslagen. De lichtintensiteit wordt beïnvloed door de zoninstraling.
Dit is de hoeveelheid zonne-energie die per vierkante meter op een horizontaal vlak valt, gemeten in kWh/m². Nederland heeft een gemiddelde instraling van ongeveer 1.050 kWh/m² per jaar.
Wolken zijn de grootste spelbreker. Ze filteren een deel van het zonlicht, vooral het directe deel. Diffuus licht (licht dat door de wolken verspreid wordt) wordt ook omgezet, maar met een lager rendement.
Vandaar dat een stralende zomerdag veel meer oplevert dan een bewolkte. Temperatuur speelt een verrassende rol.
Zonnepanelen verliezen ongeveer 0,3% tot 0,5% rendement per graad boven de 25°C. Een koel, zonnig voorjaarsweer is daarom optimaal. De combinatie van veel zonuren én lagere temperaturen in de kustgebieden verklaart hun hoge score, in contrast met de minste zonuren in Drenthe.
Voordelen en nadelen
Het belangrijkste voordeel van kennis over zonuren is een realistische verwachting. Je kunt je terugverdientijd nauwkeuriger berekenen en een betere vergelijking maken tussen installateurs. Zo voorkom je teleurstellingen.
Een tweede voordeel is dat je beter kunt inspelen op je eigen verbruik.
In een zonnige provincie weet je dat je in de zomer een groot elektriciteitsoverschot hebt. Dat maakt de aanschaf van een thuisaccu of het salderen extra interessant.
Een nadeel is dat deze gemiddelden een langetermijnbeeld geven. Het weer in Nederland is grillig. Het ene jaar kan Friesland zonniger zijn dan Limburg, dat normaal de meeste zonuren van Nederland heeft.
Je kunt er geen garanties voor volgend jaar aan verbinden. Een ander nadeel is dat de focus op zonuren je dakoriëntatie en schaduw kan doen vergeten.
Een dak op het zuiden in Friesland, met de noordelijke ligging, kan meer opleveren dan een dak op het westen in Zeeland. Schaduw van bomen of schoorstenen kan de opbrengst nog harder drukken.
Voor wie relevant?
Deze informatie is allereerst relevant voor iedereen die zonnepanelen overweegt. Of je nu in Groningen of in Limburg woont, het helpt je bij het maken van een geïnformeerde keuze en het stellen van de juiste vragen aan installateurs.
Ook voor mensen die al panelen hebben, is het interessant. Je kunt je eigen opbrengst vergelijken met het provinciale gemiddelde. Haal je structureel minder?
Dan kan er iets mis zijn met je installatie, of heb je last van schaduw of vuil.
Verder is het relevant voor wie een thuisaccu overweegt. In de zonnigste provincies is het zomerse overschot aan stroom groter. Een accu kan dan helpen om die piekstroom 's avonds te gebruiken, waardoor je minder stroom van het net hoeft te kopen.
Tot slot is het nuttig voor iedereen die zijn woning wil verduurzamen en een lange-termijnplanning maakt. Het toekomstige rendement van je investering wordt voor een groot deel bepaald door die gemiddelde zonuren.
Het is de basis voor elke serieuze berekening. Onthoud altijd dat dit gemiddelden zijn.
Laat een schouwing op afstand doen door een installateur. Die analyseert jouw specifieke dak op oriëntatie, hellingshoek en schaduw. Gecombineerd met de zonuren van jouw provincie krijg je zo een opbrengstberekening op maat.