Zonnepanelen installeren op een huis met zonnepanelen van de buren: schaduwimpact
Wat is het?
Je wilt zelf zonnepanelen plaatsen, maar je buren hebben ze al op hun dak liggen.
Dat kan invloed hebben op jouw opbrengst. Schaduw van de panelen van de buren kan op jouw dak vallen en zo de werking van jouw installatie beïnvloeden.
Het gaat hier niet om schaduw van bomen of een schoorsteen, maar om de schaduw die de panelen zelf werpen. Dit noemen we interschaduw ofwel schaduwimpact tussen nabijgelegen installaties. Dit fenomeen wordt steeds relevanter. In dichtbebouwde wijken staan huizen dicht op elkaar.
De daken hebben vaak een vergelijkbare oriëntatie en hellingshoek. De kans dat de schaduw van de ene rij panelen precies op de panelen van de buren valt, is dan reëel.
Het is een aandachtspunt dat je niet over het hoofd mag zien bij de voorbereiding. Het effect is niet altijd hetzelfde. De impact hangt af van de afstand tussen de huizen, de hoogte van de daken en de precieze opstelling van de panelen. Een kleine verschuiving in de plaatsing kan al een groot verschil maken.
Hoe werkt het precies?
Zonnepanelen werken het beste wanneer ze vol in de zon staan. Zelfs een klein stukje schaduw op één paneel kan de opbrengst van de hele serie (string) verminderen.
Dit komt omdat de panelen in serie zijn geschakeld. De stroom moet door alle panelen heen.
Het zwakste paneel, het paneel in de schaduw, bepaalt dan de stroomsterkte voor de hele groep. Stel, de buren hebben een rij panelen op het zuiden. In de winter, wanneer de zon laag staat, kan de schaduw van die rij precies op jouw zuidelijke dakvlak vallen.
In de zomer, met een hoge zon, is diezelfde schaduw korter en valt hij mogelijk op de grond of op een lager deel van je muur. Het schaduwpatroon verandert dus met de seizoenen en de tijd van de dag, wat een rol speelt bij zonnepanelen op meerdere dakvlakken.
Om dit te voorkomen, wordt er bij een schouw op locatie altijd gekeken naar de omgeving. Een installateur meet de schaduwval van bomen, en ook de schaduw van dakkapellen en schoorstenen. Maar de schaduw van de panelen van de buren wordt hierbij soms over het hoofd gezien. Het is verstandig om hier zelf alert op te zijn en eventueel een schaduwanalyse te laten uitvoeren.
De wetenschap erachter
Een zonnepaneel bestaat uit vele cellen die in serie zijn geschakeld. Wanneer één cel in de schaduw komt, gedraagt deze zich als een weerstand in plaats van een energiebron.
Deze cel belemmert de doorstroming van de stroom voor alle andere cellen in die serie. De hele string levert dan minder vermogen. Om dit tegen te gaan, worden er bypass-diodes in de panelen ingebouwd.
Deze diodes omzeilen de geblokkeerde cel, zodat de stroom een alternatieve route kan nemen. Maar dit gaat ten koste van de spanning.
Het totale vermogen (Vermogen = Stroom x Spanning) daalt dus nog steeds aanzienlijk.
Het verlies kan oplopen tot wel 30% of meer voor de getroffen string. De hoek van inval van de schaduw is ook belangrijk. Een scherpe, duidelijke schaduwrand (hard shadow) heeft een grotere impact dan een vage, diffuse schaduw (soft shadow). De schaduw van een ander paneel is vaak een harde schaduw. Moderne omvormers met meerdere MPP-trackers of micro-omvormers kunnen dit verlies deels beperken door elk paneel of elke kleine groep panelen apart te optimaliseren.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bewustzijn leidt tot betere planning: Door rekening te houden met de schaduw van de buren, kun je jouw panelen strategisch plaatsen. Misschien kies je voor een ander dakvlak of een andere rijafstand, wat je opbrengst op de lange termijn ten goede komt.
- Stimuleert innovatie: Dit soort uitdagingen zorgt voor vraag naar betere producten. Denk aan panelen met betere bypass-diodes en omvormers die schaduw beter kunnen opvangen. Jij profiteert uiteindelijk van deze technologische vooruitgang.
- Kan leiden tot overleg: Het onderwerp aankaarten bij je buren kan tot constructieve afspraken leiden. Misschien willen zij bij een toekomstige uitbreiding ook rekening houden met jouw situatie. Een goede relatie met de buren is altijd een voordeel.
Nadelen
- Opbrengstverlies: Dit is het grootste nadeel. Onvoorziene schaduw van de buren kan je jaaropbrengst met enkele procenten doen dalen. Dat betekent een langere terugverdientijd en minder financieel voordeel.
- Beperkte plaatsingsvrijheid: Je bent mogelijk gedwongen om panelen op een minder ideaal dakvlak te leggen (bijvoorbeeld op het oosten of westen) om schaduw te vermijden. Dit levert per paneel minder op.
- Extra kosten: Om het schaduwprobleem te omzeilen, zijn soms duurdere oplossingen nodig. Denk aan micro-omvormers of power optimizers per paneel in plaats van een centrale omvormer. Ook een uitgebreide schaduwanalyse kost geld.
- Mogelijke burenruzie: Als je pas na installatie ontdekt dat de buren schaduw op jouw dak werpen, kan dat tot frustratie en discussie leiden. Het is een lastig gespreksonderwerp, zeker als de buren er niets aan kunnen veranderen.
Voor wie relevant?
Dit is relevant voor iedereen in een rijtjeshuis, twee-onder-een-kapwoning of in een dichtbebouwde woonwijk, en ook voor zonnepanelen in een bosrijke omgeving. Als de afstand tussen jouw huis en het huis van de buren klein is, moet je extra alert zijn.
Vooral als de daken in dezelfde richting hellen en op ongeveer dezelfde hoogte liggen. Ook voor wie al panelen heeft en buren overweegt om ze te nemen (of vice versa) is dit een aandachtspunt. De schaduwimpact kan namelijk wederzijds zijn.
Het is slim om dit vóór de aankoop te bespreken en samen naar de situatie te kijken.
Tenslotte is het relevant voor installateurs en adviseurs. Zij hebben de verantwoordelijkheid om hun klanten hierop te wijzen. Een professionele schouw hoort een analyse van de schaduw van nabije objecten, inclusief de panelen van de buren, te bevatten.
Als klant mag je dit ook expliciet vragen. Conclusie: de schaduw van andermans zonnepanelen is een serieus technisch aandachtspunt.
Het vraagt om een goede voorbereiding, eerlijke communicatie met de buren en soms om een investering in betere technologie.
Maar met de juiste aanpak minimaliseer je het risico op opbrengstverlies en geniet je optimaal van je eigen duurzame energie.