Zonnepanelen en terugverdientijd CO2: hoe snel groen?

Wat heb je nodig?

Om de terugverdientijd van je zonnepanelen in CO2 te berekenen, verzamel je eerst de juiste gegevens.

Je hebt de specificaties van je zonnepanelen nodig, zoals het vermogen in Wattpiek (Wp) en de geschatte jaaropbrengst in kilowattuur (kWh). Deze informatie vind je in de offerte of op de factuur van je installateur. Daarnaast moet je weten hoeveel CO2-uitstoot er in Nederland gemiddeld gepaard gaat met de productie van stroom. Dit noem je de grijze energiemix.

Voor een actuele waarde kun je terecht op de website van je netbeheerder of bij instanties als het CBS. Voor deze handleiding gebruiken we een gemiddelde van 400 gram CO2 per kWh.

Tot slot heb je inzicht nodig in de CO2-voetafdruk van de productie en het transport van de panelen zelf.

De fabrikant of leverancier kan deze zogenaamde 'embodied energy' vaak specificeren. Een algemeen gangbaar getal is een uitstoot van ongeveer 1500 tot 2000 kg CO2 voor een gemiddeld Nederlands huishouden.

Stap-voor-stap

Bereken eerst je jaarlijkse CO2-besparing. Vermenigvuldig je verwachte jaaropbrengst in kWh met de CO2-uitstoot van grijze stroom.

Heb je bijvoorbeeld 3500 kWh opbrengst, dan bespaar je jaarlijks 3500 x 0,4 kg = 1400 kg CO2. Bepaal vervolgens de totale CO2-uitstoot van de productie. Stel dat jouw panelen een 'embodied energy' hebben van 1800 kg CO2.

Deel nu deze productie-uitstoot door je jaarlijkse besparing: 1800 kg / 1400 kg per jaar = 1,29 jaar.

Dit is je CO2-terugverdientijd. Vergelijk dit getal met de financiële terugverdientijd. Die is vaak langer, zo'n 7 tot 10 jaar. De CO2-terugverdientijd is dus altijd korter, omdat je direct na installatie fossiele stroom vervangt. Je draagt dus al binnen anderhalf jaar bij aan een beter milieu.

Veelgemaakte fouten

Een veelvoorkomende fout is het vergeten van de 'embodied energy'. Als je alleen je thuisaccu besparing berekent, lijkt de terugverdientijd nul.

Maar de productie van panelen kost ook energie en CO2. Deze initiële investering moet je eerst 'terugverdienen' met je groene stroom.

Een tweede fout is het gebruiken van een verouderde of verkeerde CO2-factor voor grijze stroom. De energiemix verandert elk jaar. Gebruik altijd de meest recente cijfers voor een accurate berekening. Veel mensen rekenen ook niet met hun daadwerkelijke opbrengst, maar met het theoretische maximum.

Schaduw, oriëntatie en temperatuur beïnvloeden je rendement. Gebruik liever de realistische schatting van je installateur of je eigen meetgegevens.

Tips

Gebruik een online rekentool van een betrouwbare bron, zoals Milieu Centraal of je energieleverancier. Deze houden rekening met de laatste cijfers en geven een betrouwbare indicatie.

Vraag je installateur expliciet naar de CO2-voetafdruk van de aangeboden panelen. Kies voor panelen van fabrikanten die transparant zijn over hun productieprocessen en streven naar lagere uitstoot.

Combineer je berekening met andere maatregelen. Een thuisaccu verhoogt je eigen verbruik, waardoor je minder afhankelijk bent van het grijze net. Dit vergroot je directe CO2-besparing verder, zoals toegelicht in CO2-besparing per kWh.

Bedenk dat de CO2-uitstoot van het elektriciteitsnet in de toekomst zal dalen door meer wind- en zonne-energie. Je besparing wordt dan kleiner, maar je panelen blijven groene stroom produceren.

Resultaat

Je hebt nu een concrete CO2-terugverdientijd voor je zonnepanelen, afhankelijk van hoeveel kWp je nodig hebt. Voor de meeste Nederlandse installaties ligt deze tussen de 1 en 2 jaar.

Dit is een stuk sneller dan de financiële terugverdientijd. Dit betekent dat je na die korte periode volledig 'CO2-neutraal' stroom produceert.

Elke kWh die je daarna opwekt, levert een directe en netto besparing van CO2 op voor het klimaat. Deze wetenschap geeft extra motivatie. Je investeert niet alleen in je portemonnee op de lange termijn, maar draagt ook heel snel bij aan de vermindering van de broeikasgasuitstoot. Het is een tastbaar resultaat van je duurzame keuze.