Zonnepanelen en dauw: ochtendproductie
Wat is het?
Dauw op zonnepanelen is de dunne laag waterdruppels die zich 's nachts op het glasoppervlak vormt. Dit gebeurt wanneer de temperatuur van het paneel daalt onder het dauwpunt van de omringende lucht. Voor Nederlandse daken een bekend ochtendverschijnsel.
Veel mensen denken dat dauw de productie volledig stillegt. De werkelijkheid is genuanceerder.
De impact hangt sterk af van de dikte van de laag en de stand van de zon. In de vroege ochtend kan dauw de opbrengst van je panelen tijdelijk verminderen. Zodra de zon krachtiger wordt, verdampt het water meestal snel.
Hoe werkt het precies?
Dauw ontstaat door een simpel natuurkundig proces: condensatie. Wanneer de temperatuur van je zonnepaneel onder het dauwpunt zakt, slaat vocht uit de lucht neer op het koudere glasoppervlak.
Zonnepanelen stralen 's nachts warmte uit en koelen daardoor sneller af dan de omringende lucht. Op heldere, windstille nachten is dit effect het sterkst. Vochtige lucht is de tweede voorwaarde. In de ochtend zonnestralen moeten eerst door deze waterlaag heen om de zonnecellen te bereiken.
Dit verstrooit en reflecteert een deel van het licht, waardoor de initiële productie lager uitvalt. De opwarming door de zon zorgt er vervolgens voor dat de panelen snel warmer worden.
Het water verdampt, meestal binnen een uur na zonsopkomst. Een schuine opstelling helpt bij het sneller afvoeren van dauw.
De rol van de paneelhelling
Waterdruppels kunnen gemakkelijker van het glas glijden. Een vlakke installatie houdt dauw langer vast. De oriëntatie speelt ook mee.
Oostgerichte panelen vangen de eerste zonnestralen direct. Dit versnelt het verdampingsproces aanzienlijk.
De wetenschap erachter
Het effect van dauw op de opbrengst is meetbaar maar meestal beperkt.
Studies tonen aan dat de productieverliezen in de ochtend kunnen oplopen tot enkele procenten van de dagopbrengst. De verliezen zijn het grootst bij een dikke, egale waterfilm. Lichtere dauw of mist heeft een kleiner effect.
De zonnewarmte lost het probleem snel op. Interessant is dat dauw soms een reinigend effect heeft.
Het water kan stof en vuil oplossen en meenemen bij het afdruipen, wat rendementsverlies door luchtvervuiling tegengaat.
Temperatuur en dauwpunt
Dit kan op de lange termijn gunstig zijn voor de algehele efficiëntie. Onderzoek naar anti-condens coatings toont veelbelovende resultaten. Deze speciale behandelingen verminderen de vorming van waterdruppels op het glas. Het dauwpunt is de temperatuur waarbij lucht verzadigd raakt met waterdamp.
Wanneer je paneeloppervlak deze temperatuur bereikt, ontstaat condensatie. In Nederlandse omstandigheden komt dit vooral voor in de lente en herfst, wanneer ook pollen en vuil een rol kunnen spelen. Dan zijn de nachten helder en de lucht relatief vochtig.
Voordelen en nadelen
Het belangrijkste nadeel is het tijdelijke productieverlies in de vroege ochtend. Voor huishoudens met een dynamisch energiecontract kan dit net de dure ochtendpiek raken.
Een ander nadeel is de onzekerheid. Het is lastig om van tevoren in te schatten hoeveel dauw er precies zal zijn.
Dit maakt de voorspelling van je dagopbrengst iets minder nauwkeurig. Er zijn ook voordelen. Dauw draagt bij aan de natuurlijke reiniging van je panelen. Het kan hardnekkig vuil oplossen dat regen niet altijd wegspoelt.
Daarnaast is dauw een teken van een heldere hemel. Een nacht met veel dauw betekent vaak een zonnige dag die volgt.
Vergelijking met andere factoren
De totale dagopbrengst kan dus nog steeds uitstekend zijn. Vergeleken met schaduw of vuil is de impact van dauw klein. Een laagje dauw vermindert de opbrengst met hoogstens 5-10% op dat moment.
Schaduw kan delen van een paneel volledig uitschakelen. Sneeuw is een veel groter probleem.
Een laag sneeuw blokkeert de zon volledig totdat het smelt. Dauw verdwijnt veel sneller.
Voor wie relevant?
Dauw is relevant voor alle Nederlandse zonnepaneelbezitters. Het is een natuurlijk verschijnsel dat je niet kunt vermijden.
De mate waarin je er last van hebt, verschilt per situatie. Heb je panelen op een plat dak met een lage hellingshoek?
Dan kan dauw langer blijven liggen. Een steilere opstelling op een schuin dak heeft hier minder hinder van. Woon je in een vochtige omgeving, zoals nabij water of in een vallei? Dan komt dauw vaker voor.
De impact op je ochtendproductie zal dan groter zijn. Ook voor eigenaren van een thuisaccu is dit interessant.
Praktische tips
Door de verminderde ochtendproductie moet je accu mogelijk langer bijspringen om in de ochtendpiek te voorzien. Overweeg een oostelijke oriëntatie voor een deel van je installatie. Deze panelen vangen de eerste zon op en drogen snel, wat de ochtendproductie ten goede komt.
Houd bij het vergelijken van offertes rekening met je lokale omstandigheden. Een installateur kan adviseren over de optimale hellingshoek voor jouw locatie.
Meet je opbrengst met een monitoringssysteem. Zo kun je precies zien wanneer de productie 's ochtends opstart en wanneer je zonnepanelen moet schoonmaken.
Dit geeft inzicht in het dauweffect op jouw dak. Overweeg bij een nieuwe installatie panelen met een anti-condens coating. Dit is een relatief nieuwe ontwikkeling die de ochtendproductie kan verbeteren.
Blijf realistisch: dauw is een tijdelijk en natuurlijk fenomeen. De totale jaaropbrengst wordt er slechts minimaal door beïnvloed. Het is geen reden om je installatieplannen te wijzigen.