Zonnepanelen besparing met warmtepomp: combinatie berekening

Wat is het?

Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater om je huis te verwarmen en je tapwater op te warmen.

Zonnepanelen wekken elektriciteit op via zonlicht. Combineer je deze twee systemen, dan verwarm je je huis grotendeels met zelf opgewekte stroom. Dat scheelt flink in je gasrekening én je energiekosten.

De warmtepomp werkt op elektriciteit. Normaal gesproken betaal je daarvoor aan je energieleverancier.

Maar met zonnepanelen op je dak produceer je die stroom zelf. Op zonnige dagen leveren je panelen vaak meer stroom dan je huishouden verbruikt.

Die overschotten kun je direct naar je warmtepomp sturen. De combinatie wordt steeds populairder in Nederland. Dat komt door de hoge gasprijzen, de verduurzamingssubsidies en het feit dat nieuwbouwwoningen vaak al zonder gasaansluiting worden opgeleverd. De warmtepomp vervangt dan de cv-ketel, en zonnepanelen voorzien hem van energie.

Let op: een warmtepomp verbruikt behoorlijk wat stroom. Gemiddeld verbruikt een hybride warmtepomp zo'n 1.500 tot 2.500 kWh per jaar.

Een volledig elektrische warmtepomp kan oplopen tot 3.500 kWh of meer. Met 10 tot 14 zonnepanelen wek je ongeveer 3.500 tot 4.000 kWh op. Je kunt dus een aanzienlijk deel van het warmtepompverbruik zelf dekken.

Hoe werkt het precies?

Je zonnepanelen wekken overdag gelijkstroom op. De omvormer zet dit om naar wisselstroom die je huis gebruikt.

Op datzelfde moment kan je warmtepomp draaien op die zelf opgewekte stroom. De slimme meter registreert wat je verbruikt en wat je teruglevert aan het net. In de zomer produceren je zonnepanelen het meest.

Dan heeft je warmtepomp juist het minst te doen, want je hoeft nauwelijks te verwarmen.

De overtollige stroom lever je terug aan het net en krijg je vergoed via salderen. In de winter is het omgekeerd: je warmtepomp draait volop, maar je panelen leveren minder op. Met een thuisaccu kun je dit seizoensverschil deels opvangen. Je slaat de zomerse overtollige stroom op en gebruikt die later.

Helaas zijn thuisaccu's nog prijzig en is de terugverdientijd lang. Toch wordt de combinatie zonnepanelen, warmtepomp en accu steeds interessanter naarmate de technologie goedkoper wordt.

Een hybride warmtepomp werkt samen met je bestaande cv-ketel. De warmtepomp doet het meeste werk, en de ketel springt bij op extreem koude dagen. Dit systeem verbruikt minder stroom dan een volledig elektrische warmtepomp.

Je hebt dus ook minder zonnepanelen nodig om het verbruik te dekken.

Een slimme energiemanager of home energy management systeem kan de combinatie optimaliseren. Zo'n systeem stuurt je warmtepomp aan op momenten dat je zonnepanelen veel opwekken. Je warmwaterboiler laadt bijvoorbeeld op tijdens de piekproductie rond het middaguur. Zo benut je je eigen stroom maximaal.

De wetenschap erachter

De warmtepomp onttrekt warmte aan een koude bron en geeft die af aan een warme ruimte. Dit proces kost elektrische energie, maar levert veel meer warmte-energie op dan het verbruikt.

De verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom heet de COP, oftewel Coefficient of Performance.

Een COP van 4 betekent dat je voor elke kWh stroom 4 kWh warmte krijgt. Dat is het rendement dat een cv-ketel nooit haalt, want die zet gas om met een rendement van hooguit 95 procent. De warmtepomp wint dus ruimschoots, zelfs als je de stroom van het net betrekt.

Combineer je de warmtepomp met zonnepanelen, dan wordt het plaatje nog gunstiger. Je zonnepanelen leveren stroom met een rendement van 18 tot 22 procent op het beschikbare zonlicht. Die stroom gaat naar je warmtepomp met een COP van 3 tot 5. Het totale rendement van zonlicht naar bruikbare warmte is dan indrukwekkend hoog.

De SCOP, oftewel de Seizoensgebonden COP, geeft een realistischer beeld dan de COP alleen.

De SCOP houdt rekening met wisselende buitentemperaturen door het jaar heen. In Nederland ligt de SCOP van een goede warmtepomp tussen de 3,5 en 4,5.

Dat betekent dat je over het hele jaar gemiddeld 3,5 tot 4,5 keer zoveel warmte krijgt als je aan stroom verbruikt. Het elektriciteitsverbruik van de warmtepomp is niet constant. Bij vriezend weer moet de compressor harder werken en stijgt het verbruik.

Op milde dagen rond de 7 tot 10 graden draait de warmtepomp het efficiëntst.

Dit sluit goed aan bij het Nederlandse klimaat, waar de meeste verwarmingsdagen in dit temperatuurbereik vallen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

• Lagere energiekosten: Je bespaart op zowel gas als elektriciteit. De combinatie kan je energierekening met 60 tot 80 procent verlagen ten opzichte van een traditionele cv-ketel zonder zonnepanelen.
• Onafhankelijkheid: Minder afhankelijk van schommelende gasprijzen. Je wekt je eigen energie op en gebruikt die direct voor verwarming.
• CO2-reductie: Je vermindert je CO2-uitstoot aanzienlijk. Geen gasverbranding meer voor verwarming en je stroom is groen.
• Subsidies: De ISDE-subsidie voor warmtepompinstallaties kan oplopen tot enkele duizenden euro's. Zonnepanelen zijn sinds 2023 btw-vrij bij aanschaf.
• Waardevermeerdering: Een woning met zonnepanelen en warmtepomp heeft een beter energielabel. Dat verhoogt de verkoopwaarde.
• Salderen: Tot 2027 kun je teruggeleverde stroom volledig salderen. Daarna wordt de regeling stapsgewijs afgebouwd.

Nadelen

• Hoge investering: De aanschaf van beide systemen kost samen al snel €15.000 tot €25.000. De terugverdientijd varieert van 7 tot 12 jaar.
• Seizoensmismatch: In de winter, wanneer je het meest verwarmt, leveren je zonnepanelen het minst op. Je blijft deels afhankelijk van het net.
• Ruimte en geluid: Een warmtepomp buitenunit neemt ruimte in en maakt geluid. Check de geluidsnormen van je gemeente.
• Isolatie vereist: Een warmtepomp presteert het beste in een goed geïsoleerde woning. Slecht geïsoleerde huizen hebben mogelijk een grotere en duurdere warmtepomp nodig.
• Complexe installatie: De combinatie vereist een goed ontwerp en afstemming. Laat je adviseren door een gecertificeerde installateur.

Voor wie relevant?

De combinatie zonnepanelen en warmtepomp is het meest relevant voor huiseigenaren met een goed geïsoleerde woning, vooral voor slim verwarmen.

Spouwmuurisolatie, dakisolatie en HR++-glas zijn bijna een voorwaarde. In een slecht geïsoleerd huis verbruikt de warmtepomp te veel stroom en daalt het rendement.

Woningen met een groot dakoppervlak op het zuiden, zuidwesten of zuidoosten zijn ideaal. Hoe meer zonnepanelen je kwijt kunt, hoe meer stroom je zelf opwekt. Een plat dak biedt vaak meer flexibiliteit dan een schuin dak met beperkte oriëntatie. Mensen die van het gas afwillen, zijn de belangrijkste doelgroep.

Gemeenten stimuleren aardgasvrij wonen en sommige wijken worden gefaseerd van het gasnet afgekoppeld.

Met zonnepanelen en een warmtepomp ben je hierop voorbereid. Ook huishoudens met een hoog gasverbruik hebben veel baat bij deze combinatie, zoals inzicht in het energieverbruik van een warmtepomp. Verwarm je nu met een oude cv-ketel en verbruik je meer dan 1.500 m³ gas per jaar?

Dan is de besparing met een warmtepomp en zonnepanelen het grootst, vooral met een thuisaccu om piekvermogen op te vangen. Ben je van plan te verbouwen of een nieuwbouwwoning te kopen?

Dan is dit het ideale moment om beide systemen mee te nemen.

De installatiekosten zijn lager als je het combineert met ander bouwwerk. Bovendien kun je de ISDE-subsidie direct aanvragen bij aanschaf. Twijfel je nog?

Laat een energieadviseur een berekening maken voor jouw specifieke situatie. Die kijkt naar je huidige verbruik, je woning en je dak. Zo krijg je een realistisch beeld van de kosten, de besparing en de terugverdientijd.