Wat is de LeTID-test bij zonnepanelen? Licht-geïnduceerde degradatie
Wat is het?
LeTID staat voor Light and elevated Temperature Induced Degradation. Het is een vorm van degradatie die optreedt in zonnepanelen wanneer ze worden blootgesteld aan licht en verhoogde temperaturen.
Deze aantasting kan het rendement van je panelen met 5 tot 10 procent verminderen in de eerste paar jaar na installatie. De LeTID-test is een gestandaardiseerde testmethode die fabrikanten gebruiken om te bepalen hoe gevoelig hun zonnepanelen zijn voor deze vorm van degradatie. De test simuleert de omstandigheden die panelen in de praktijk ervaren, maar dan versneld.
Zo krijg je een betrouwbaar beeld van de prestaties op de lange termijn. Deze test verschilt van de bekendere PID-test (Potential Induced Degradation).
Waar PID vooral gaat om spanningverschillen tussen de cellen en het frame, draait LeTID om de combinatie van lichtinval en warmte.
Beide fenomenen tasten de opbrengst aan, maar het mechanisme erachter is fundamenteel anders. Sinds 2020 is de LeTID-test opgenomen in de internationale IEC 61215-norm. Dat betekent dat fabrikanten die hun panelen volgens deze norm laten certificeren, ook een LeTID-test moeten uitvoeren. Voor jou als consument geeft dit extra zekerheid over de kwaliteit van je aankoop.
Hoe werkt het precies?
De LeTID-test verloopt in verschillende duidelijk omschreven stappen. Eerst worden de zonnepanelen gemeten op hun initiële prestaties.
Dit vormt de nulmeting waarmee alle latere resultaten worden vergeleken. De meting omvat onder andere het piekvermogen onder standaard testcondities.
- Temperatuur: 75 graden Celsius
- Bestraling: ongeveer 1000 W/m²
- Testduur: minimaal 162 uur
- Omgeving: gecontroleerde laboratoriumomstandigheden
Vervolgens worden de panelen blootgesteld aan een combinatie van kunstmatig licht en verhoogde temperatuur. De testomstandigheden zijn strikt gedefinieerd: Na deze blootstelling worden de panelen opnieuw gemeten.
Het verschil tussen de nulmeting en de eindmeting geeft de mate van LeTID-degradatie aan. Een goed presterend paneel verliest maximaal 5 procent van zijn oorspronkelijke vermogen tijdens deze test.
De verschillende testfases
De resultaten worden vastgelegd in een testrapport. Dit rapport is onderdeel van de productspecificaties en kun je opvragen bij de fabrikant of leverancier. Serieuze merken publiceren deze informatie zelfs op hun website. De test kent drie belangrijke fasen.
In de initiële fase treedt vaak snelle degradatie op. Daarna volgt een stabilisatiefase waarin het vermogen zich deels herstelt.
De laatste fase laat zien of het paneel een stabiel prestatieniveau bereikt. Dit verloop is kenmerkend voor LeTID. In tegenstelling tot andere vormen van degradatie is er sprake van een herstelfase.
Dat herstel is echter nooit volledig. Het uiteindelijke vermogen blijft lager dan het oorspronkelijke niveau.
De wetenschap erachter
LeTID wordt veroorzaakt door defecten in het siliciummateriaal van de zonnecellen. Deze defecten, ook wel metaalverontreinigingen genoemd, worden geactiveerd door de combinatie van fotonen en warmte.
Het gaat hierbij vooral om molybdeen, wolfraam en andere zware metalen die tijdens het productieproces in het silicium terechtkomen. De defecten fungeren als recombinatiecentra. Dat betekent dat ze elektronen en gaten die door licht worden opgewekt, weer laten samensmelten zonder dat er stroom wordt opgewekt.
Hoe meer recombinatiecentra actief zijn, zoals bij het LeTID-effect, hoe lager het rendement van het paneel.
Het verschil met LID
Het bijzondere aan LeTID is dat de defecten zichzelf na verloop tijd deels kunnen opheffen. Dit verklaart de herstelfase die je in de test ziet. De metaalverontreinigingen migreren langzaam naar posities waar ze minder schadelijk zijn.
Dit proces kan jaren duren in praktijkomstandigheden. het LID-effect (Light Induced Degradation) is een verwant fenomeen, maar werkt anders.
LID treedt op bij kamertemperatuur en wordt veroorzaakt door zuurstofgerelateerde defecten. De degradatie door LID is meestal kleiner en stabieler dan bij LeTID.
Bij PERC-cellen, die tegenwoordig de standaard zijn, is LeTID een groter probleem dan bij oudere celtechnologieën. De achterzijde-passivering die PERC-cellen efficiënter maakt, creëert tegelijkertijd omstandigheden waarin LeTID sneller optreedt. Fabrikanten hebben daarom extra aandacht besteed aan het minimaliseren van deze degradatie.
Voordelen en nadelen
De LeTID-test biedt duidelijke voordelen voor consumenten en professionals. De belangrijkste pluspunten op een rij: Toch kleven er ook nadelen aan de test en de manier waarop deze wordt toegepast.
- Betere voorspelbaarheid: Je krijgt een realistisch beeld van de prestaties over langere tijd
- Objectieve vergelijking: Alle panelen worden onder dezelfde condities getest
- Kwaliteitsgarantie: Panelen die de test goed doorstaan, zijn van hogere kwaliteit
- Investeringszekerheid: Je kunt beter berekenen wat je rendement op lange termijn wordt
- Transparantie: De testresultaten zijn openbaar en controleerbaar
De standaard testcondities zijn gecontroleerd en stabiel, terwijl de werkelijkheid grilliger is. Wisselende temperaturen, schaduw en vervuiling beïnvloeden de prestaties op manieren die de test niet volledig kan nabootsen.
Daarnaast zegt de test niets over andere vormen van degradatie. Een paneel dat goed scoort op LeTID, kan nog steeds gevoelig zijn voor PID, slijtage van de backsheet of microscheurtjes.
Je moet de test dus zien als onderdeel van een breder kwaliteitsplaatje. Een ander punt van kritiek is de testduur. De 162 uur in het laboratorium vertegenwoordigen ongeveer twee tot drie jaar in het veld.
Maar de meeste fabrikanten geven garanties van 25 jaar of langer. Of de testresultaten die hele periode dekken, is niet met zekerheid te zeggen.
Voor wie relevant?
De LeTID-test is relevant voor iedereen die zonnepanelen overweegt of al heeft.
Als je panelen gaat kopen, kun je de LeTID-resultaten gebruiken om merken en modellen te vergelijken. Panelen met lage degradatiecijfers leveren over hun levensduur meer stroom op.
Voor installateurs is de test een hulpmiddel bij het adviseren van klanten. Door panelen met goede LeTID-scores aan te bevelen, verklein je het risico op klachten over tegenvallende opbrengsten. Het helpt ook bij het onderbouwen van de terugverdientijd-berekening. Ook voor bedrijven die zonnepanelen inkopen op grote schaal is de informatie waardevol.
Waar vind je de testresultaten?
Denk aan agrariërs met zonneweides of vastgoedbeheerders met zonnedaken. Bij zulke investeringen telt elke procent rendementverlies op tot aanzienlijke bedragen.
De testresultaten staan in het datasheet van het paneel. Zoek naar de kolom met degradatiepercentages of vraag de leverancier om het volledige testrapport. Merken zoals LONGi, JA Solar en Trina Solar publiceren deze gegevens standaard.
Let erop dat de test is uitgevoerd volgens de IEC 61215-norm. Testen volgens andere normen of eigen protocollen zijn minder betrouwbaar.
De IEC-norm is internationaal erkend en wordt onafhankelijk gecontroleerd. Heb je al panelen op je dak en vermoed je LeTID-degradatie?
Dan kun je een monitoringssysteem gebruiken om de opbrengst over tijd te volgen. Een gestage daling die niet door externe factoren wordt verklaard, kan wijzen op LeTID. In dat geval is het verstandig contact op te nemen met je installateur of de fabrikant.