Verschil tussen enkelfasig en driefasig omvormer uitgelegd
Wat is het?
Een omvormer is het hart van je zonnepanelensysteem. Hij zet de gelijkstroom (DC) die de panelen opwekken om in wisselstroom (AC), die je huis gebruikt. Je hebt twee hoofdtypen: enkelfasig en driefasig.
Het belangrijkste verschil zit in hoe ze de stroom aan je huis leveren.
Een enkelfasige omvormer levert alle stroom via één 'fase'. Dit is de standaard aansluiting in de meeste Nederlandse huizen.
Je herkent het aan de gewilde stopcontacten en de 230V spanning. Een driefasige omvormer verdeelt de stroom over drie gescheiden 'fases'. Dit is wat je vaak ziet bij bedrijven of huizen met een krachtstroomaansluiting voor bijvoorbeeld een inductiekookplaat of een warmtepomp.
De keuze tussen deze twee hangt af van je stroomaansluiting thuis en de grootte van je zonnepaneleninstallatie.
Een verkeerde keuze kan leiden tot onbalans op het net of een lagere opbrengst.
Hoe werkt het precies?
Bij een enkelfasige omvormer wordt alle opgewekte stroom op die ene fase geïnjecteerd. Als je zonnepanelen meer stroom produceren dan je huis op dat moment verbruikt, gaat het overschot terug het net op via diezelfde fase.
Dit is simpel en werkt perfect voor de meeste woningen met een standaard aansluiting.
Een driefasige omvormer verdeelt de opbrengst automatisch over de drie beschikbare fases. Dit gebeurt in een vaste verhouding. Als fase 1 meer belast wordt door een apparaat, stuurt de omvormer automatisch iets meer stroom via die fase.
Zo blijft het net in balans. Dit is efficiënter en voorkomt problemen bij grotere installaties.
Stel je hebt een driefasige aansluiting maar een enkelfasige omvormer. Dan injecteer je alle zonnestroom op slechts één van de drie fases. Je netbeheerder kan dit onwenselijk vinden, omdat het voor onbalans zorgt. Voor installaties groter dan 5 à 6 kWp wordt daarom bijna altijd een driefasige omvormer verplicht. Wat kost een driefasige omvormer inclusief installatie?
De wetenschap erachter
Het Nederlandse elektriciteitsnet werkt met drie fasen die elk een spanning hebben die 120 graden 'uit de pas' loopt met de andere. Dit noemen we een driefasenspanning.
De kracht zit hem in het feit dat je met drie draden meer vermogen kunt transporteren dan met twee, zonder de draden dikker te maken.
Een enkelfasige omvormer werkt op het principe van een enkele sinusgolf op 50 Hz. Hij moet de spanning en frequentie precies matchen met die van het net om terug te kunnen leveren. Een driefasige omvormer genereert drie aparte sinusgolven, perfect gesynchroniseerd met de drie fases van het net, een principe dat ook geldt voor hybride omvormers.
De omvormer meet constant de netspanning en -frequentie. Pas wanneer deze stabiel zijn en overeenkomen met wat hij produceert, schakelt hij in en begint hij met injecteren.
Dit heet 'grid-tie' werking. Bij een stroomuitval schakelt hij direct uit om te voorkomen dat hij het net 'op spanning' zet, wat gevaarlijk is voor monteurs.
Voordelen en nadelen
Enkelfasige omvormer
- Voordelen: Eenvoudiger en dus goedkoper in aanschaf. Past perfect bij de standaard 1x35A of 1x40A aansluiting. Installatie is vaak iets eenvoudiger. Ideaal voor kleinere systemen (tot ongeveer 5-6 kWp).
- Nadelen: Kan onbalans veroorzaken op het net bij een driefasenaansluiting. Niet geschikt voor zeer grote installaties. Bij een zware belasting op één fase (zoals een oven) kan de omvormer soms minder efficiënt terugleveren.
Driefasige omvormer
- Voordelen: Verdeelt de belasting gelijkmatig, wat beter is voor het net en je eigen aansluiting. Vereist voor grotere systemen (vanaf 6 kWp). Toekomstbestendig als je later een warmtepomp of elektrische auto gaat laden. Biedt vaak iets betere opbrengsten bij schaduwvorming op delen van het dak.
- Nadelen: Hogere aanschafkosten. Vereist een driefasenaansluiting (3x25A of hoger). De installatie is complexer en daardoor mogelijk iets duurder.
De meerprijs van een driefasig systeem is vaak beperkt. Het belangrijkste is dat je kiest wat past bij je meterkast en je toekomstplannen.
Voor wie relevant?
De keuze is allereerst afhankelijk van je huidige elektriciteitsaansluiting. Heb je een standaard 1-fase aansluiting (check je meterkast: één dikke hoofdzekering), dan kies je voor een enkelfasige omvormer, tenzij je een hele grote installatie wilt.
Heb je een 3-fasen aansluiting (drie hoofdzekeringen), dan is een driefasige omvormer de logische en vaak verplichte keuze, vooral bij het aanleggen van zonnepanelen.
Voor de grootte van je installatie geldt: tot zo'n 5 à 6 zonnepanelen (ongeveer 2 kWp) volstaat een enkelfasige omvormer altijd. Heb je meer dan 10 panelen (vanaf 4 kWp), dan wordt het interessant om naar driefasig te kijken. Bij 15 panelen (6 kWp of meer) is driefasig eigenlijk de standaard.
Tot slot speelt je toekomstig energieverbruik een rol. Ga je binnenkort een warmtepomp, inductiekookplaat of laadpaal voor je elektrische auto installeren?
Dan is de kans groot dat je naar een 3-fasenaansluiting moet upgraden. Het is dan slim om direct voor een driefasige omvormer te kiezen, zodat je systeem daarop is voorbereid. Vraag altijd je installateur om advies. Zij kunnen je meterkast inspecteren en een berekening maken van het optimale systeem voor jouw situatie. Zij kennen ook de specifieke regels van jouw netbeheerder.