Is een thuisaccu de moeite waard zonder zonnepanelen?
Wat is het?
Een thuisaccu, ook wel thuisbatterij of thuisopslag genoemd, is een groot batterijsysteem dat je thuis installeert. Het slaat elektrische energie op voor later gebruik.
Veel mensen denken direct aan zonnepanelen bij zo'n accu, maar dat is niet de enige optie.
Je kunt een thuisaccu ook los van zonnepanelen gebruiken. Het apparaat laadt zich dan op met stroom van het elektriciteitsnet en ontladt zich wanneer jij die energie nodig hebt. Het principe is vergelijkbaar met een powerbank voor je smartphone, maar dan op huisschaal.
Het systeem bestaat uit een accupack, een omvormer en een managementsysteem. De omvormer zet de gelijkstroom (DC) uit de accu om in wisselstroom (AC) voor je apparaten. Het managementsysteem regelt wanneer laden en ontladen optimaal is.
Hoe werkt het precies?
De werking van een thuisaccu zonder zonnepanelen draait om twee dingen: energie inkopen op goedkope momenten en verbruiken op dure momenten.
Je stelt de accu in om te laden tijdens daluren, zoals 's nachts, wanneer de stroomprijs het laagst is. Overdag, tijdens de piekuren met hogere tarieven, ontladt de accu om je huis van stroom te voorzien.
Een tweede belangrijke toepassing is het opvangen van stroomuitval. De accu fungeert dan als een noodstroomvoorziening (UPS). Bij een stroomstoring neemt hij direct de stroomvoorziening over, zodat je koelkast, verlichting en internet blijven werken. Dit is een groot voordeel ten opzichte van een traditionele noodstroomaggregaat.
Tot slot kun je de accu ook gebruiken om je netstroomaansluiting te ontlasten.
Heb je een 1-fase aansluiting maar wil je snelladen met een 3-fase laadpaal? De accu kan pieken in stroomvraag opvangen, waardoor je misschien geen zwaardere (en duurdere) netaansluiting nodig hebt. Dit heet 'peak shaving'.
De wetenschap erachter
De meeste moderne thuisaccu's zijn lithium-ion batterijen, dezelfde technologie als in elektrische auto's en telefoons. Ze slaan energie op in de vorm van chemische energie.
Bij het laden worden lithium-ionen van de kathode naar de anode verplaatst. Bij het ontladen gebeurt het omgekeerde, waarbij elektronen vrijkomen en dus stroom leveren. De omvormer is het technische hart dat de stroomsoort omzet.
Een hybride omvormer kan zowel met zonnepanelen als met het net communiceren.
Voor een accu zonder zonnepanelen is een zogenaamde 'ac-gekoppelde' oplossing gebruikelijker. Deze wordt apart naast je bestaande meterkast en eventuele zonne-omvormer geïnstalleerd. Een cruciaal concept is de 'cyclische levensduur'.
Dit geeft aan hoe vaak je de accu volledig kunt laden en ontladen voordat de capaciteit significant afneemt. De meeste systemen zijn ontworpen voor 6.000 tot 10.000 cycli.
De efficiëntie, ofwel 'round-trip efficiency', ligt meestal tussen de 90% en 95%.
Van elke 100 kWh die je erin stopt, krijg je dus 90 tot 95 kWh daadwerkelijk terug.
Voordelen en nadelen
Voordelen: Het grootste voordeel is financieel voordeel door slim in te kopen.
Je bespaart op je energierekening door dure piekstroom te vermijden. Het biedt onafhankelijkheid en zekerheid bij stroomuitval. Je kunt je huis ook van stroom voorzien tijdens een netstoring.
Daarnaast draag je bij aan een stabielere energievoorziening, omdat je vraag en aanbod op het net beter in balans brengt. Nadelen: De aanschafprijs is hoog, vaak tussen de €5.000 en €10.000 inclusief installatie.
De terugverdientijd zonder zonnepanelen is langer en onzekerder, omdat deze sterk afhankelijk is van de hoogte en het verschil tussen dag- en nachttarieven, zoals toegelicht in onafhankelijk advies over thuisaccu's.
Een accu neemt ruimte in beslag en heeft een beperkte levensduur (vaak 10-15 jaar). De productie heeft ook een ecologische voetafdruk. Een ander nadeel is dat je zonder eigen productie (zoals zon) altijd stroom van het net moet betalen. Je verplaatst alleen het verbruik naar een goedkoper moment.
De besparing is dus de marge tussen het lage en hoge tarief, minus de verliezen in het systeem. Bij een klein tariefverschil is het financieel oninteressant.
Voor wie relevant?
Een thuisaccu zonder zonnepanelen is het meest relevant voor huishoudens met een dynamisch energiecontract of een groot verschil tussen dag- en nachttarieven. Als je stroomprijs per uur of per dag flink varieert, kun je optimaal profiteren door op de goedkoopste momenten te laden. Daarnaast is het een goede oplossing voor mensen die absolute zekerheid willen bij stroomuitval, maar let op de beperkingen in appartementen.
Denk aan thuiswerkers, mensen met medische apparatuur, of iedereen die geen hinder wil ondervinden van een storing.
Het is ook interessant voor wie zijn netstroomaansluiting wil ontlasten (peak shaving) om kosten voor een zwaardere aansluiting te besparen. Voor huishoudens met een vast contract en weinig tariefverschil is de business case momenteel zwak.
De terugverdientijd kan dan langer zijn dan de levensduur van de accu. De beslissing hangt dus sterk af van je persoonlijke energieverbruik, je contracttype, je behoefte aan energiezekerheid en wanneer een thuisaccu rendabel is. Laat altijd een persoonlijke berekening maken door een installateur.